lo
Logo Moore Threads ( Nguồn CNBC ).

Làn sóng niêm yết các công ty công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) tại Trung Quốc đang mang lại mức lợi nhuận bùng nổ, thu hút sự quan tâm mạnh mẽ của nhà đầu tư trong nước, trong khi phần lớn nhà đầu tư nước ngoài gần như đứng ngoài cuộc do các rào cản tiếp cận thị trường.

Tuần trước, cổ phiếu của MetaX Integrated Circuits, một nhà sản xuất chip AI, đã tăng gần 700% trong phiên giao dịch đầu tiên trên thị trường Thượng Hải. Trước đó, Moore Threads – một công ty chip AI khác – cũng ghi nhận mức tăng hơn 400% ngay trong ngày niêm yết đầu tháng này. Diễn biến này phản ánh cơn sốt đầu tư AI đang lan rộng tại Trung Quốc, khi các nhà đầu tư nội địa đổ xô tìm kiếm cơ hội tại các doanh nghiệp công nghệ chiến lược.

Tuy nhiên, nhà đầu tư cá nhân nước ngoài hầu như không thể tham gia trực tiếp vào các đợt IPO đình đám này. Theo ông Chris Zhang, Giám đốc điều hành China Fortune Securities Company, việc tham gia IPO tại Trung Quốc đại lục gần như là điều không thể đối với người nước ngoài, trừ khi họ mở tài khoản môi giới tại một công ty chứng khoán Trung Quốc. Quy trình này yêu cầu tài khoản ngân hàng nội địa, thường gắn với bằng chứng cư trú hoặc thị thực hợp lệ tại Trung Quốc, cùng nhiều điều kiện bổ sung như sở hữu sẵn cổ phiếu niêm yết trong nước để đủ điều kiện tham gia bốc thăm IPO.

Các hướng dẫn chính thức từ chính quyền Thượng Hải cũng cho thấy chỉ một nhóm rất hạn chế người nước ngoài – như người có thẻ thường trú, người lao động tại Trung Quốc hoặc người tham gia chương trình ưu đãi cổ phần – mới được phép trực tiếp mở tài khoản giao dịch cổ phiếu loại A. Trong khi đó, Stock Connect, kênh tiếp cận phổ biến nhất đối với nhà đầu tư toàn cầu, lại không hỗ trợ hiệu quả cho IPO và cổ phiếu mới niêm yết, do các cổ phiếu này thường phải mất vài tuần đến vài tháng mới đủ điều kiện được đưa vào hệ thống, nếu đáp ứng yêu cầu về thanh khoản và giá trị vốn hóa.

Đối với nhà đầu tư nước ngoài, tiếp cận gián tiếp thông qua các quỹ đầu tư vào cổ phiếu loại A là một trong số ít lựa chọn khả thi. Theo ông Theodore Shou, Giám đốc đầu tư của Skybound Capital, các quỹ nước ngoài tập trung vào cổ phiếu A thường tham gia IPO trên sàn STAR Market – sàn giao dịch công nghệ kiểu Nasdaq của Trung Quốc. Tuy nhiên, hình thức này mang tính hạn chế, do tỷ lệ phân bổ IPO thường rất nhỏ so với quy mô tài sản của quỹ, khiến tác động đầu tư không đáng kể đối với nhà đầu tư cá nhân.

Ở cấp độ tổ chức, chương trình Nhà đầu tư tổ chức nước ngoài đủ điều kiện (QFII) và RQFII cho phép các tổ chức toàn cầu được phê duyệt đầu tư trực tiếp vào cổ phiếu Trung Quốc đại lục, bao gồm cả IPO. Tuy nhiên, các chương trình này chủ yếu dành cho ngân hàng đầu tư, quỹ đầu tư quốc gia, ngân hàng trung ương và các tổ chức tài chính lớn, với yêu cầu nghiêm ngặt về năng lực tài chính, quản trị và tuân thủ, cùng sự giám sát của Ủy ban Điều tiết Chứng khoán Trung Quốc và Cục Quản lý Ngoại hối Nhà nước (SAFE).

Bất chấp các rào cản tiếp cận, hiệu suất vượt trội của lĩnh vực công nghệ Trung Quốc vẫn rất rõ ràng. Chỉ số CSI 300 Công nghệ Thông tin đã tăng 32% từ đầu năm, vượt xa mức tăng 17% của CSI 300 và 24% của chỉ số Hang Seng Tech tại Hồng Kông. Điều này cho thấy câu chuyện tăng trưởng AI tại Trung Quốc vẫn đang được thị trường nội địa dẫn dắt, trong khi nhà đầu tư nước ngoài chủ yếu chỉ có thể theo dõi từ bên lề.