Theo nhận định của ông Heng Koon How – Trưởng Bộ phận Chiến lược Thị trường, Khối Nghiên cứu Thị trường và Kinh tế Toàn cầu, Ngân hàng UOB Singapore, thị trường vàng trong thời gian tới sẽ cần thêm thời gian để các hoạt động đầu cơ lắng xuống, qua đó giúp giá vàng dần ổn định và hình thành một mặt bằng giá mới bền vững hơn.

Ông Heng nhấn mạnh rằng, mặc dù mức biến động trong ngắn hạn của giá vàng đang ở mức cao bất thường, vai trò cốt lõi của vàng với tư cách là tài sản trú ẩn an toàn và công cụ đa dạng hóa danh mục đối với các nhóm nhà đầu tư chủ chốt trong dài hạn vẫn không thay đổi. Đặc biệt, các ngân hàng trung ương trên toàn cầu – nhất là tại các thị trường mới nổi và khu vực châu Á – tiếp tục đẩy mạnh chiến lược gia tăng tỷ trọng nắm giữ vàng.

Sau đợt tăng vọt và cú điều chỉnh sâu của giá vàng vào cuối tháng 1, thị trường đã chứng kiến làn sóng phân tích và đánh giá lại các động lực chi phối. Khởi đầu năm ở mức trên 4.300 USD/oz, giá vàng tăng mạnh lên gần 5.600 USD/oz vào ngày 28/01, trước khi lao dốc gần 10% vào ngày 30/01 xuống 4.900 USD/oz, và tiếp tục có thời điểm rơi xuống dưới 4.500 USD/oz vào ngày 02/02.

Trong bối cảnh các nhịp biến động hai chiều cực mạnh này, mức biến động kỳ vọng (implied volatility) của vàng đã tăng lên trên 30%, cao hơn đáng kể so với giai đoạn khủng hoảng COVID, dù vẫn thấp hơn các mức cực đoan từng ghi nhận trong thời kỳ Khủng hoảng Tài chính Toàn cầu (GFC).

Nhiều báo cáo cho rằng đợt bán tháo mạnh khiến giá vàng giảm xuống dưới 5.000 USD/oz bắt nguồn từ thông tin Tổng thống Donald Trump đề cử ông Kevin Warsh cho vị trí Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Tuy nhiên, theo UOB, cách lý giải này đã đơn giản hóa quá mức các động lực phức tạp phía sau diễn biến của giá vàng.

Trong suốt tháng 1, khi giá vàng vượt mốc 5.000 USD/oz, thị trường đã xuất hiện hàng loạt dấu hiệu cho thấy hoạt động đầu cơ trở nên quá nóng: tần suất đảo chiều mạnh trong ngày gia tăng, chênh lệch giá mua – bán bị nới rộng, và sự lệch pha ngày càng lớn giữa giá hợp đồng tương lai trên các sàn như COMEX và SHFE so với giá vàng giao ngay. Đồng thời, tình trạng khan hiếm vàng vật chất tại nhiều trung tâm giao dịch lớn cho thấy dòng tiền đầu tư cá nhân đã tham gia ở mức độ cuồng nhiệt.

Đáng chú ý, tổng vị thế mở (open interest) trên thị trường hợp đồng tương lai vàng tại COMEX cũng như khối lượng giao dịch của quỹ ETF vàng SPDR Gold Trust (GLD) trên sàn NYSE đều tăng lên các mức chưa từng có tiền lệ.

Sự kết hợp thiếu bền vững của làn sóng đầu cơ quá mức này cuối cùng đã “vỡ trận” vào ngày 30/01. Thông tin về đề cử ông Kevin Warsh được xem là chất xúc tác để giới đầu tư chốt lời, đặc biệt khi ông từng thể hiện quan điểm “diều hâu” đối với lạm phát và chính sách tiền tệ trong thời gian đảm nhiệm vai trò Thống đốc Fed.

Bên cạnh đó, các thông tin từ Trung Quốc liên quan đến việc siết chặt quản lý và đình chỉ giao dịch một số mô hình đầu tư vàng cũng làm dấy lên lo ngại về mức độ đầu cơ cao, nhất là khi lượng vàng nắm giữ theo chứng quyền trên sàn SHFE và dòng vốn vào các quỹ ETF vàng tại Trung Quốc tăng mạnh trong những tuần trước đó.

Đà bán tháo khởi phát tại châu Á đã lan rộng sang thị trường New York, khi hiện tượng “gamma đảo chiều” buộc các vị thế quyền chọn lớn phải thanh lý. Áp lực bán càng bị khuếch đại khi COMEX liên tiếp điều chỉnh quy định ký quỹ, nâng tỷ lệ ký quỹ ban đầu và duy trì đối với hợp đồng tương lai vàng từ 6% lên 8%, khiến nhiều vị thế mua yếu buộc phải đóng trạng thái.

Theo UOB, trong thời gian tới, thị trường cần thêm thời gian để các hoạt động đầu cơ lắng xuống, qua đó giúp giá vàng dần ổn định và thiết lập trạng thái cân bằng mới. Quan trọng hơn, nhu cầu nắm giữ vàng trong dài hạn từ các ngân hàng trung ương và nhà đầu tư tổ chức vẫn rất vững chắc, đặc biệt trong bối cảnh lo ngại về phi đô la hóa, suy giảm giá trị đồng tiền, bất ổn địa chính trị và gánh nặng tài khóa toàn cầu gia tăng.

UOB duy trì quan điểm tích cực đối với vàng trong dài hạn và điều chỉnh tăng dự báo giá vàng lên 4.800 USD/oz trong quý I/2026, 5.000 USD/oz trong quý II/2026, 5.200 USD/oz trong quý III/2026 và 5.400 USD/oz trong quý IV/2026.

Tuy nhiên, ngân hàng này cũng lưu ý rằng rủi ro biến động trong ngắn hạn vẫn hiện hữu, khi lượng vị thế đầu cơ tích lũy trong giai đoạn tăng nóng trước đó có thể tiếp tục gây áp lực bán từ nhóm nhà đầu tư đã bắt đầu suy yếu.